Ontwikkelingen

Hieronder staat kort samengevat belangrijke zaken ten aanzien van (recente, dwz vanaf 2016) ontwikkelingen op het gebied van de euthanasiewetgeving en praktijk in Nederland. Doel is een beeld te geven van hetgeen er op dit gebied speelt. Bij de teksten worden meestal alleen algemene bewoordingen en bronnen vermeld. Er worden geen exacte bronnen of links aangehaald, omdat links vaak veranderen en de ervaring leert dat zaken in het algemeen de oorspronkelijke born via bv www.google.nl heel snel is terug te vinden.

De website Wilsverklaring.info probeert hierbij zo correct mogelijk te citeren en een zo breed mogelijk beeld hierbij te geven.

De onderstaande teksten vormen dan ook niet de mening van de makers van wilsverklaring.info.

Wilsverklaring.info is niet verantwoordelijk voor fouten in de citaten.

Mist u zaken of heeft u andere opmerkingen dan horen we dat graag van u.

 

2016 01

Rapport Commissie Schnabel, adviescommissie voltooid leven

Enkele citaten uit het Rapport van de adviescommissie voltooid leven;

  • Substantiële minderheid van de bevolking is voorstander van mogelijkheid dat ouderen met een voltooid leven (VL) die dat wensen hun leven kunnen beëindigen
  • VL is breed begrip
  • Groep patiënten met een VL en met actieve doodswens is klein
  • Wet toetsing levensbeëindiging (WTL) biedt veel ruimte in veel situaties voor euthanasie
  • Er is geen aanleiding tot wijziging van de WTL

 

2016 10

Kabinetsvoorstel Wet Voltooid Leven (Schippers en Van Der Steur)

Ondanks advies van de adviescommissie Schnabel, de euthanasie wet niet aan te passen, doet Kabinet een voorstel voor euthanasie bij voltooid leven. Hierbij wordt de euthanasie door apart opgeleide stervenshulpbegeleiders uitgevoerd. Het gaat hierbij om patiënten die onder de huidige euthanasie wet niet voor euthanasie in aanmerking komen.

 

2017 03

Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst (KNMG)

De KNMG vindt Kabinetsplan “Voltooid leven” onwenselijk (Medisch Contact, 30 maart 2017)

Hiervoor worden zeven argumenten genoemd. Ik noem er hier enkele:

  • Het hanteren van een tweede wet (zoals het voorstel beoogt) holt de euthanasie wet uit en maakt dat er voor patiënten met een ernstige aandoeningen strengere regels gelden.
  • Het onderscheid ziek gezond, dat gesuggereerd wordt met het nieuwe voorstel, is in de praktijk lastig
  • De aparte wet wordt gemaakt voor een waarschijnlijk zeer kleine groep
  • Betrokkenheid van de arts om de oorsprong van een doodswens te bepalen is essentieel en niet geregeld in dit voorstel. Daarbij vindt de KNGM het niet wenselijk dat de arts alleen als voorschrijver van de medicatie is betrokken, dit is zonder ook bij de toetsing betrokken te zijn, niet conform de professionele standaard.

Tot slot geeft de KNMG aan de Voltooid leven wet invoelbaar te vinden, maar een regeling is onwenselijk.

 

2016 11

Proefschrift Voltooid leven Els van Wijngaarden

(Publieksversie te koop via oa. Bol.com)

 

2017 05

Derde Evaluatie wettoetsing levensbeëindiging

Enkele bevindingen uit dit uitvoerige rapport:

  • Wet functioneert goed
  • Aantal uitvoeringen gestegen van 2,8 % in 2010 naar 4,5 % in 2015
  • Aantal uitvoeringen bij dementie toegenomen van 3 naar 5 %
  • Bij slechts 10 op de 6000 uitvoeringen oordeel onzorgvuldig, dit is gedaald
  • Draagvlak wet onder publiek is groot, kennis redelijk maar incompleet op details
  • 78 % van de artsen vindt uitvoering euthanasie bij gevorderde dementie ondenkbaar (2016), in 2011 was dit percentage 71 %

 

2017 06

NRC Handelsblad (22 juni 2016)

D66 (Pia Dijkstra) gaat ondanks formatie door met “voltooid leven” wet

 

2017 06

Rijksoverheid.nl

Minister Edith Schippers: “neutrale niet-reanimeren penning nu voor iedereen beschikbaar” De neutrale niet-reanimeren penning is een feit. uitgifte van de niet-reanimeren penning wordt overgedragen aan de Nederlandse Patiënten federatie. Iedereen die wil kan de penning nu kopen.

 

2017 10

Regeerakkoord Rutte III

Enkele citaten:

  • De uitvoering van het initiatief ‘waardig ouder worden’ wordt door het kabinet ter hand genomen
  • De minister van volksgezondheid zal de aanbevelingen van de commissie Schnabel ter hand nemen. Waaronder verruiming kennis tav. WTL
  • Er komt onderzoek naar de omvang en omstandigheden van de groep mensen voor wie de huidige WTL onvoldoende soelaas beidt in de ogen van betrokkenen

Het lijkt erop dat het bovengenoemde wetsvoorstel voorlopig in de ijskast staat. Maar er wordt wel aangegeven dat het kabinet aanvullende onderzoek en een brede discussie wil stimuleren. Daarna kan de kamer zelfstandig besluiten over initiatiefwetgeving.

 

2017 11

Medisch Contact

Strafzaak tegen uitvoerend arts euthanasie bij Demente patiënt (Medisch Contact 30 november 2017)

Het openbaar ministerie besluit een strafrechtelijk onderzoek in te stellen tegen een verpleeghuisarts die een diep demente bejaarde euthanaseerde.

Of het tot een zaak komt hangt af van het vooronderzoek, maar de auteur van het artikel, dhr P. Tak, vraagt zich onder andere af of de rechter wel in staat is een dergelijk lastig moreel dilemma te beoordelen. Daarnaast worden nog andere bezwaren genoemd tegen een rechterlijke toetsing.
 2017 09

Verenso Euthanasie bij gevorderde dementie

Het College van procureurs-generaal bracht vandaag naar buiten dat is besloten dat er een strafrechtelijk onderzoek wordt ingesteld naar een mogelijk strafbare euthanasie, die is uitgevoerd door een arts in een verpleeghuis.

De verdachte was arts toen zij in het voorjaar van 2016 euthanasie pleegde op een 74-jarige ernstig demente en wilsonbekwame vrouw.

 

2018 01

Diverse media

Uitspraak, Zaak Heringa veroordeling met voorwaardelijke straf.

Vierde uitspraak in deze zaak, die in 2013 begon, waarbij Heringa met pillen zijn 99-jarige stiefmoeder, op haar uitdrukkelijk verzoek, hielp te sterven. Eerdere rechters hadden Heringa vrijgesproken op grond van overmacht, de rechter in Den Bosch vond echter dat Heringa daarop geen beroep kon doen. Waarschijnlijk volgt nog een beroep.

 

2018 01

Medisch contact 11 januari 2018

Ethicus stapt uit de toetsingscommissie Euthanasie

Volgens Ethicus Berna Baarsen, die tien jaar in de Toetsingscommissie Euthanasie (RTE) zat, kan een (schriftelijke) wilsverklaring een mondeling verzoek niet vervangen. Ondanks dat dit volgens art 2.2 van de WTL. wel kan, kan van Baarsen, die de afgelopen jaren een verschuiving heeft gezien in de interpretatie van dit wetsartikel, hier zelf niet achter staan. Baarsma geeft als grootste knelpunt aan dat patiënten hun lijden vooraf niet altijd goed kunnen inschatten. Dat blijkt ook in de praktijk, waarbij gezien wordt dat mensen hun verklaring aanpassen als hun situatie veranderd. Het gesprek blijft daarom zeer belangrijk, als dat door de dementie niet meer gaat dan moet een ander de ondraaglijkheid van het lijden beoordelen. Maar wie zijn wij om, als de patiënt die het eerder meermaals uitstelde, op het moment dat hij/zij dat niet meer kan, te zeggen dat het moment nu wel is aangebroken.

 

2018 02

NRC Handelsblad

NRC, “geen zachte dood na Laatste-wil-poeder”

De ‘Coöperatie Laatste Wil’ biedt leden een laatste wil poeder, maar volgens de NRC is het  de vraag is of het middel echt veilig en human is.

 

2018 03

8 maart Openbaar ministerie:

“Vier strafrechtelijke onderzoeken naar mogelijk strafbare euthanasie”

Deze zaken zijn door de regionale toetsingscommissie euthanasie als onzorgvuldig beoordeeld. Het ging hier bijvoorbeeld om de vraag of het verzoek bij een patiënte met een gevorderde dementie (op grond van een gedateerde wilsverklaring) weloverwogen was. Daarnaast wordt in een aantal situaties getwijfeld aan de uitzichtloosheid van het lijden, de RTE vond dit onvoldoende onderzocht.

 

2018 05

17 mei NRC: Arts te lang in onzekerheid na euthanasie

“Artsen die euthanasie toepassen worden te lang in spanning gehouden door de toetsingscommissies die moeten beoordelen of zij zorgvuldig hebben gehandeld. De beoordelingscommissies slagen er vaak niet in om binnen de wettelijke termijn van zes weken (42 dagen) hun oordeel uit te spreken. Vorig jaar duurde het 52 dagen voordat een oordeel klaar was, tegenover 37 een jaar eerder. Dat blijkt uit het jaarverslag van de toetsingscommissies, dat deze donderdag wordt gepresenteerd”.

Deze langere wachttijd wordt veroorzaakt door een stijging van het aantal euthanasie gevallen tot 6585 per jaar (in 2017), een stijging met 500 tov. 2016.

 

2018 07

KNMG: Arts berispt om euthanasie bij vergevorderde dementie

Het Regionaal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg (RTG) heeft een arts berispt voor het uitvoeren van euthanasie bij een patiënte met gevorderde dementie. Het betrof een wilsonbekwame patiënte, die uitzichtloos en ondraaglijk leed en bij wie geen behandelopties mogelijk waren.

De uitspraak kwam na een klacht van de Inspectie voor de Gezondheidszorg en Jeugd, naar aanleiding van een eerder oordeel van de Regionale Toetsingscommissie Euthanasie, dat de euthanasie op onderdelen niet zorgvuldig was geweest. De twee geraadpleegde SCEN-artsen oordeelden dat aan de zorgvuldigheidseisen was voldaan[1].

Hieronder leest u een korte samenvatting van de uitspraak.

Schriftelijke wilsverklaring
De arts heeft op basis van een eerdere schriftelijke wilsverklaring van patiënte euthanasie verleend. Het RTG oordeelde dat die wilsverklaring ‘onduidelijk en niet eenduidig was’ en dat er om die reden geen sprake was van een vrijwillig en weloverwogen verzoek. In de wilsverklaring stond dat patiënte niet naar een verpleeghuis wilde, maar ook stond er dat patiënte zelf het moment van euthanasie wilde kiezen. De patiënte heeft echter nooit expliciet om uitvoering gevraagd. ‘Gelet op de onomkeerbaarheid van levensbeëindiging en de ethische aspecten die verbonden zijn aan het bewust beëindigen van het leven van een medemens, moet een schriftelijke euthanasieverklaring om deze te kunnen gebruiken niet voor meer uitleg vatbaar te zijn. Er is in beginsel geen ruimte voor interpretatie ervan’, aldus het RTG. Het RTG heeft nog wel gezegd dat het niet volstrekt is uitgesloten dat onduidelijkheden in een schriftelijke wilsverklaring kunnen worden weggenomen (ook bij een demente patiënt) wanneer een patiënt later eenduidig, consequent en vasthoudend is (verbaal of non-verbaal) in zijn uitingen om dood te willen. Bij deze patiënte was hier geen sprake van, omdat ze soms zei wel dood te willen en soms ook (nog) niet.

 

2018 09

Medisch Contact 5 september

Wilsverklaring vooral zinvol als erover wordt gesproken

De waarde van een wilsverklaring is beperkt als de opsteller deze niet bespreekt met familie en zorgverleners. Dit zegt huisarts Matthijs van Wijmen op basis van zijn promotieonderzoek. Van Wijmen is kritisch over de waarde van de wilsverklaring, maar zinloos noemt hij hem niet.

In zijn onderzoek stelt van Wijmen vast dat veel wilsverklaringen jaren onbesproken blijven. Verder heeft hij vastgesteld dat de globale opvattingen die men vastlegde niet veranderde, wel verschoven de invullers vaak hun grenzen. Zaken die in verleden als onhoudbaar werden gezien, bleken toch de moeite waard.

Zie verder het proefschrift:

“Arranging the end of life in advance. Advance directives from the perspective of the people who own them. Promotie Matthijs van Wijmen, Amsterdam UMC, 6 september 2018”

 

2018 09

Medisch Contact 5 september

Column Bert Keizer

Samenvattend geeft Keizer aan dat bij euthanasie een wilsverklaring helemaal niet nodig is. Omdat als de patiënt zijn wens kan verwoorden dit wettelijk voldoende is. Kan hij dit niet meer zeggen, dan is de euthanasieverklaring naar zijn mening zinloos.

 

2018 10

Euthanasie bij dementie: een verkenning

Op 17 oktober heeft Verenso een verkenning gepubliceerd over euthanasie bij gevorderde dementie. Aandacht is er vooral voor de situatie waarin een patiënt eerder een schriftelijk euthanasieverzoek opstelde.

Uitkomsten verkenning:

Een belangrijke conclusie van de verkenning is dat er helaas geen eenduidige conclusie getrokken kan worden. De wilsverklaring is geen waardebon die op elk moment kan worden ingewisseld, maar draagt bij aan het proces om te komen tot passende zorg rond het levenseinde, waar euthanasie in uitzonderlijke gevallen een onderdeel van kan zijn.

Van dit onderwerp is ook een publiekssamenvatting beschikbaar.

 

2018 10

NURSING

Euthanasie bij dementie toch mogelijk

Artsen mogen, als ze dat zorgvuldig aanpakken, toch euthanasie verlenen aan wilsonbekwame patiënten. Daarbij mogen ze ook slaapmiddel gebruiken.

Dat blijkt uit een nieuw oordeel van de Regionale Toetsingscommissies Euthanasie. In Trouw verscheen daar een uitgebreid artikel over.

 

2018 11 11

NRC

Arts wordt vervolgd voor euthanasie in 2016

Naast de NRC, berichten diverse media over vervolging van een Specialist ouderengeneeskunde die in 2016 euthanasie verrichte bij een wilsonbekwame dementerende vrouw. Het onderzoek van het OM begon, nadat het regionaal tuchtcollege de arts berispte omdat de wilsverklaring op grond waarvan de euthanasie werd gedaan niet eenduidig was.